Köye İlk Adım Buluşmaları - 8: Bilimsel Okuryazarlık

ve STEM Önerileri

Çocuk Atölyeleri Programımız kapsamında internet üzerinden düzenlediğimiz Köye ilk Adım Buluşmaları’nın sekizincisinde konuğumuz Ege Üniversitesi Sınıf Eğitimi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Pınar Çavaş ve Bornova Bahçeşehir Koleji Fen Bilimleri Öğretmeni Seden Kırte oldu. Konuşmada; bilimin günlük hayatımızdaki yeri, bilimsel okuryazarlığın önemi, STEM etkinliklerinin bu bağlamdaki önemi ve örnek etkinlikler üzerine paylaşımlarda bulunuldu. Pınar Çavaş ve Seden Kırte’nin konuşmalarında aldığımız notları sizler için derledik.

 

Bilimin doğası ve temel ilkelerini şöyle özetleyebiliriz: Objektiflik, denenebilir ve gözlenebilirlik, ölçülebilirlik, tekrarlanabilirlik, değişebilirlik, yanlışlanabilirlik, evrensellik ve insan merkezli olması. Bilimsel okuryazarlık da, bilimin temel kavramlarını ve yöntemini gündelik hayatta ve bireysel karar süreçlerinde kullanabilecek kadar algılamayı, bilimsel verileri anlayıp kullanabilmeyi ifade eder.

 

Bilimsel okuryazarlıkta iki temel özellik;

  • Bireylerin günlük yaşamlarında karşılaştıkları problemlerin çözümünde fenle ilgili fikirleri, süreçleri ve araştırma becerilerini kullanabilmeleri,

  • Bireylerin bilim, teknoloji ve toplum arasındaki ilişkilerin farkına varabilmeleridir.

 

İyi bir bilimsel okuryazar olmak için;

  • Bir konu üzerinde açıklama yapanların, konunun uzmanı olup olmadığını, konu ile ilgili bilgisi olup olmadığını araştırın.

  • Medyada yayınlanan bilimsel haberlerin, gerçeklik ve güvenirliklerini değerlendirin.

  • Kişisel görüşlere değil kanıtlara dayalı, rasyonel bir şekilde karar vermeye çalışın.

  • Öznel değil nesnel bir bakış açısı kazanmaya çalışın.

  • Kanıtları, propagandadan; olguları, kurgulardan ayırın.   

  • Bilimi, sözde bilimden ayırt edebilmek için dikkatli olun.

  • Bir problemi çözmede ve bir eylemi gerçekleştirmede bilimsel bilgileri kullanın.

  • Bilimsel bilgilerin kaynağını ve bu bilgilerin elde edilmesinde kullanılan metotları inceleyin.

  • Konulara, merak duygusuyla ve sorularla yaklaşın.

  • Merak ettiklerinizi sorun, araştırın ve bunların cevaplarını bulmaya çalışın.

  • Değişime ve gelişime açık bir bakış açısı kazanmaya çalışın.

 

 

STEM yaklaşımı ise; fen, teknoloji, mühendislik ve matematik alanlarının birlikte çalışılmasıyla ortaya çıkan disiplinler arası bir yaklaşımdır. STEM son dönemlerde popüler bir kavram olmakla birlikte, bugüne dek fen derslerini sevdirmek, bilimsel okuryazarlığı geliştirmek üzere yapılan tüm çalışmalar da bu kapsamda ele alınabilir.

 

STEM eğitiminin genel amaçları arasında; STEM okuryazarı olan kişilerden iş gücü oluşturabilmek, STEM alanlarında olan mesleklerinin devamını sağlamak, ülkeler için teknolojik ve ekonomik yenilikler üretmek ve gelecekteki iş alanlarında nitelikli ve yeterli bireyler yetiştirebilmek bulunur (Thomas,2014).

 

STEM yaklaşımında; disiplinler arası düşünme, araştırmaya-sorgulanmaya dayalı öğrenme, yaparak-yaşayarak öğrenme, probleme dayalı öğrenme, eleştirel ve alternatif düşünme ve yaşam temelli öğrenme becerilerinin geliştirilmesi hedeflenir. Bu yaklaşımda eğitim alan öğrencilerin yenilikçi bir bakış açısına sahip olması, kendine güvenmesi, mantıksal düşünmesi, teknolojik okuryazar olması, günlük hayatta karşılaşılabilecek sorunlara çözüm üretebilmesi, bir mucit gibi olması beklenir.

 

Eğitim hayatımızda, bilimin yeterince ilgi çekici olmadığını, sıkıcı geldiğini ya da anlamakta zorlanıldığını düşünürüz. Bu doğrultuda bilimsel bilgileri aktarırken seçilen yöntemlerle bilim derslerinin de ilgi çekici, şaşırtıcı ve kolay anlaşılabilir olması için çaba göstermek gerekir. Çocuklarla, bilim insanlarının birçok ortak özelliği vardır. Deney yapmak, azim, merak etmek, gözlem yapmak, soru sormak bunların başında gelir. Bu özellikleri canlı tutarak ders işleme yöntemlerine aktarmak, çocukların fen derslerini sevmede ve kavramada yardımcı olacaktır.

 

Konuşmacılarımızın, konuşma sırasında gelen iki soruya yanıtı da şu şekilde oldu:

 

Fen dersine önyargılı öğrencilere nasıl yaklaşabiliriz?

 

Bu doğrultuda öğrencinin sorularını gözlemleyerek ilgi alanını keşfetmek oldukça önemli. Bunun içinde öğrencilerimizin merak duygusunu canlı tutmak ve soru sormalarına, sorgulamalarına olanak sağlamak ilk öncelik vermemiz gereken olabilir. Bilim hayatımızın bir parçası, önemli olan bunu birlikte keşfetmek. Daha sonra bilim çok daha keyifli oluyor.

 

Kırsal alanlarda çocukların merakını canlandırmak için neler yapabilirim?

Çevredeki zenginlikler açısından köyler avantajı yüksek yerler. Doğal ortam, fen yapmak, bilim üretmek için en güzel laboratuvar. Çoğunlukla çocuklar ne ile karşı karşıya olduklarını bilmiyorlar. Öğretmenin iyi bir rehber olup var olanı ortaya çıkarması, öğrencilerinin farkındalığını artırarak bilimi eğlenceli hale getirmesi mümkündür. Bilim insanlarını derse davet etmek, köy ortamının doğal yapısını kullanarak yapılacak deneyler ve gözlemler, elde bulunan malzemelerin kullanılabildiği etkinlikler yapılması ve elbette imkanları harekete geçirip en azından basit deney malzemelerini okula getirebilmek, çocukların merakını ve ilgisini artıracaktır.

 

 

Türkiye’de STEM yaklaşımının takip edilebileceği bazı kaynaklar:

  • Sencer Çorlu STEM-FeTeMM Türkçeleştirme çalışmaları

  • TUSİAD STEM Zirvesi-2014

  • MEB- STEM Raporu-2016

  • Fen Bilimleri Öğretim Programına STEM entegrasyonu-2018

 

Konuyla ilgili diğer faydalı linkler:

 

https://www.aberdeensciencecentre.org/

https://www.wethecurious.org/

http://www.cambridgesciencecentre.org/

https://www.dundeesciencecentre.org.uk/

https://www.glasgowsciencecentre.org/

https://thedadlab.com/  

https://thestemlaboratory.com/stem-activities-for-kids/

http://www.bursabilimmerkezi.org/

İLETİŞİM

KÖY OKULLARI DEĞİŞİM AĞI DERNEĞİ
bilgi@kodegisim.org

0216 343 73 43

KÖY OKULLARI DEĞİŞİM AĞI DERNEĞİ
bilgi@kodegisim.org

0216 343 73 43

Fatura ve Kargo Gönderim Adresimiz


Murat Reis Mah. Gazi Cad. No:79 Bağlarbaşı/Üsküdar İSTANBUL

  • Grey Facebook Icon
  • Grey Instagram Icon
  • Grey Twitter Icon
  • Grey LinkedIn Icon